Pytania o rury
Dla typowego domu jednorodzinnego:
- Pion główny: 25 mm (3/4") lub 32 mm dla większych domów
- Rozprowadzenia: 20 mm (1/2")
- Podejścia do punktów: 16 mm
Dokładny dobór zależy od liczby punktów czerpalnych i jednoczesnego poboru. Użyj kalkulatora doboru średnicy.
PEX
- Tańszy
- Bardziej elastyczny
- Idealny do ogrzewania podłogowego
- Wymaga klipsów na zakrętach
- Wraca do pierwotnego kształtu
Al-PEX (wielowarstwowa)
- Zachowuje kształt po wygięciu
- Wbudowana bariera tlenowa
- Lepszy do instalacji widocznych
- Mniejsza rozszerzalność termiczna
- Droższy
Wniosek: Oba materiały mają podobną trwałość (50+ lat). Wybór zależy od zastosowania - PEX do podłogówki, Al-PEX do rozprowadzeń.
Tak, ale z zachowaniem zasad:
- Używaj złączek przejściowych (np. zaciskowych z gwintem)
- Unikaj bezpośredniego kontaktu miedzi z aluminium (korozja galwaniczna)
- W instalacjach z kotłami miedzianymi stosuj inhibitor korozji
Minimalny promień gięcia zależy od średnicy i temperatury:
| Średnica | Na zimno | Na ciepło |
|---|---|---|
| 16 mm | 8×d = 128 mm | 5×d = 80 mm |
| 20 mm | 8×d = 160 mm | 5×d = 100 mm |
| 25 mm | 8×d = 200 mm | 5×d = 125 mm |
Przy mniejszych promieniach używaj kolan lub sprężyn do gięcia.
PP-R zgrzewany
- + Tańsze złączki
- + Połączenie trwałe i szczelne
- - Wymaga zgrzewarki
- - Trudne do demontażu
PP-R zaciskany
- + Szybki montaż
- + Możliwość demontażu
- - Droższe złączki
- - Wymaga prasy
Wniosek: Dla instalatorów zgrzewanie jest standardem. Systemy zaciskane są wygodniejsze przy serwisie i modernizacjach.
Pytania o izolację
Tak! Izolacja zimnej wody (min. 9 mm wg WT 2021) ma dwa cele:
- Zapobiega kondensacji - bez izolacji na zimnych rurach w ciepłym pomieszczeniu zbiera się woda, która kapie i może powodować pleśń
- Utrzymuje temperaturę - woda w rurach nie nagrzewa się latem
| Parametr | Kauczuk | Pianka PE |
|---|---|---|
| Cena | $$$ Wysoka | $ Niska |
| Bariera parowa | Wbudowana | Wymaga folii |
| Temperatura max | +105°C | +80°C |
| Lambda | 0.033-0.040 | 0.038-0.045 |
| Klasa ogniowa | B-s3,d0 | E (łatwopalny) |
Wniosek: Kauczuk do profesjonalnych instalacji (CWU, klimatyzacja, budynki użyteczności publicznej). PE do prostych instalacji domowych.
Do izolacji kauczukowej używaj klejów kontaktowych przeznaczonych do elastomerów:
- Armaflex 520 - klej firmowy Armacell
- K-Flex K420 - klej firmowy K-Flex
- Kaiflex Contact Adhesive
Kolana:
- Tnij otulinę pod kątem 45° (użyj szablonu dla precyzji)
- Sklej dwa elementy na styk
- Alternatywnie: gotowe kolana izolacyjne
Trójniki:
- W głównej otulinie wytnij otwór mniejszy niż średnica odgałęzienia
- Naciągnij otulinę odgałęzienia na główną
- Sklej i uszczelnij taśmą
Orientacyjne ceny (2024/2025) za 1 m otuliny:
| Materiał | Grubość 13 mm | Grubość 20 mm |
|---|---|---|
| Pianka PE (ekonomiczna) | 2-4 zł | 4-7 zł |
| Pianka PE (premium) | 5-8 zł | 8-12 zł |
| Kauczuk (Armaflex, K-Flex) | 15-25 zł | 25-40 zł |
Ceny zależą od średnicy rury, producenta i ilości. Hurtownie oferują rabaty od ok. 100 m.
Pytania o montaż
Zalecane rozstawy uchwytów dla rur PEX:
| Średnica | Poziomo | Pionowo |
|---|---|---|
| 16-20 mm | co 50-70 cm | co 100-120 cm |
| 25-32 mm | co 70-100 cm | co 120-150 cm |
Dodatkowo mocuj przy każdym kolanku, trójniku i zaworze. Pozostaw luz na rozszerzalność termiczną.
Tak, ale z zachowaniem zasad:
- Przed zalaniem wykonaj próbę szczelności (min. 1.5× ciśnienie robocze przez 24h)
- Rury w peszelach ochronnych przy przejściach przez dylatacje
- Połączenia (złączki) najlepiej umieszczać w szafkach rozdzielaczowych, nie zalewać
- Utrzymuj ciśnienie w czasie wiązania wylewki
| Instalacja | Ciśnienie próby | Czas |
|---|---|---|
| Woda (wg PN-EN 806) | 1.5× ciśnienie robocze, min. 10 bar | min. 30 min |
| Ogrzewanie (przed zalaniem) | 1.5× ciśnienie robocze | 24h |
| Gaz | wg UDT, typowo 0.05-0.1 bar | 10 min |
Podczas próby sprawdzaj wszystkie połączenia pianką lub ciśnieniomierzem. Spadek ciśnienia > 0.2 bar oznacza nieszczelność.
Naprawy i awarie
- Zamknij wodę i opróżnij instalację
- Wytnij uszkodzony odcinek (zostaw zapas po 2-3 cm)
- Użyj złączki naprawczej:
- Zaciskowa - ręcznie dokręcana (tymczasowe)
- Zaprasowywana - wymaga prasy (trwałe)
- Nasuwana - wymaga ekspandera (trwałe)
- Wykonaj próbę szczelności przed zakryciem
Metody naprawy:
- Lutowanie (najlepsze): Wytnij uszkodzony fragment, wlutuj wstawkę lub mufy
- Złączka zaciskowa: Wytnij uszkodzony fragment, użyj złączki zaprasowanej (np. Viega Profipress)
- Opaska naprawcza: Tymczasowe rozwiązanie na mały otwór
Przy lutowaniu pamiętaj o osuszeniu rury i użyciu pasty lutowniczej.
- Zamknij główny zawór - jeśli rura pękła, ograniczysz zalanie
- Powoli rozmrażaj od strony zaworu:
- Suszarka do włosów
- Ręcznik z ciepłą wodą
- Opaska grzewcza
- NIE używaj otwartego ognia (palnik) - ryzyko pożaru i uszkodzenia rury
- Po rozmrożeniu sprawdź szczelność wszystkich połączeń
Najczęstsze błędy
Błędy przy rurach
- Złe cięcie PEX - nierówne krawędzie = nieszczelne połączenie. Używaj obcinaka, nie noża.
- Zbyt mały promień gięcia - załamanie rury = ograniczony przepływ
- Brak kompensacji - rura się rozszerza, napina na złączkach
- Mieszanie systemów - złączki jednego producenta z rurami innego
- Brak bariery tlenowej - w ogrzewaniu powoduje korozję elementów stalowych
Błędy przy izolacji
- Zbyt cienka izolacja - nie spełnia wymagań WT, straty ciepła
- Nieszczelne połączenia - mostki termiczne, kondensacja
- Montaż na mokrej rurze - klej nie chwyci, odspajanie
- PE bez folii na zimnej wodzie - kondensacja wewnątrz izolacji
- Tępe narzędzia - postrzępione krawędzie, trudno skleić
Precyzyjne cięcie = lepsze połączenia
Szablony do cięcia otulin eliminują błędy i przyspieszają pracę.