Normy dla rur instalacyjnych

Przegląd norm PN-EN i wymagań

Normy europejskie (EN) wprowadzone jako polskie (PN-EN) określają wymagania dla rur instalacyjnych. Znajomość norm jest kluczowa przy doborze materiałów i projektowaniu instalacji.

Oznaczenia: PN = Polska Norma, EN = Norma Europejska, ISO = Norma Międzynarodowa. Normy PN-EN są tłumaczeniami norm europejskich.

PEX - Polietylen sieciowany

Norma Zakres
PN-EN ISO 15875-1 Postanowienia ogólne
PN-EN ISO 15875-2 Rury - wymagania i metody badań
PN-EN ISO 15875-3 Kształtki - wymagania
PN-EN ISO 15875-5 Przydatność systemu do stosowania

Kluczowe wymagania:

  • Stopień usieciowania: min. 65% (PEX-a), 65% (PEX-b), 60% (PEX-c)
  • Badanie ciśnieniowe: 1000h przy 95°C / 5.4 MPa
  • Klasa zastosowania: 1-5 wg PN-EN ISO 10508
  • Bariera antydyfuzyjna: wg DIN 4726 (maks. 0.1 g/m³·d przy 40°C)

Certyfikaty

  • Atest higieniczny PZH
  • Deklaracja zgodności CE
  • Aprobata techniczna ITB
  • Certyfikat DVGW (opcjonalnie)

PE-RT - Polietylen o podwyższonej odporności termicznej

Norma Zakres
PN-EN ISO 22391-1 Postanowienia ogólne
PN-EN ISO 22391-2 Rury - wymagania i metody badań
PN-EN ISO 22391-3 Kształtki - wymagania
PN-EN ISO 22391-5 Przydatność systemu do stosowania

Kluczowe wymagania:

  • Typ materiału: PE-RT Type I lub Type II
  • MRS (Minimal Required Strength): 4.0 MPa (Type I) lub 6.3 MPa (Type II)
  • Badanie długotrwałe: 8760h przy 70°C
  • Odporność na chlor: wg ASTM F2023

Różnice PEX vs PE-RT

  • PE-RT nie wymaga sieciowania
  • PE-RT można zgrzewać
  • PE-RT Type II = wytrzymałość PEX
  • PE-RT tańszy w produkcji

Rury wielowarstwowe (PEX-Al-PEX, PE-RT-Al-PE-RT)

Norma Zakres
PN-EN ISO 21003-1 Postanowienia ogólne
PN-EN ISO 21003-2 Rury - wymagania i metody badań
PN-EN ISO 21003-3 Kształtki - wymagania
PN-EN ISO 21003-5 Przydatność systemu do stosowania

Kluczowe wymagania:

  • Warstwa aluminium: spawana laserowo lub TIG, grubość min. 0.2 mm
  • Adhezja warstw: min. 30 N/10mm (badanie rozwarstwiania)
  • Zachowanie kształtu: min. 75% po zgięciu
  • Bariera antydyfuzyjna: 100% dzięki warstwie Al

Budowa rury

  1. PEX/PE-RT wewnętrzny
  2. Klej (warstwa adhezji)
  3. Aluminium (spawane)
  4. Klej (warstwa adhezji)
  5. PEX/PE-RT zewnętrzny

PP-R - Polipropylen Random

Norma Zakres
PN-EN ISO 15874-1 Postanowienia ogólne
PN-EN ISO 15874-2 Rury - wymagania i metody badań
PN-EN ISO 15874-3 Kształtki - wymagania
PN-EN ISO 15874-5 Przydatność systemu do stosowania

Kluczowe wymagania:

  • MRS: 8.0 MPa dla PP-R
  • Ciśnienie nominalne: PN10, PN16, PN20, PN25
  • Zgrzewanie: polifuzyjne w temp. 260°C
  • SDR: 6 (PN25), 7.4 (PN20), 11 (PN10)

Klasy zastosowania

  • Klasa 1: 60°C / 50 lat
  • Klasa 2: 70°C / 50 lat
  • Klasa 4: ogrzewanie podłogowe
  • Klasa 5: grzejniki

Miedź

Norma Zakres
PN-EN 1057 Rury miedziane okrągłe bez szwu do wody i gazu
PN-EN 13349 Kształtki do lutowania kapilarnego
PN-EN 1254-1 Kształtki z miedzi i stopów miedzi
PN-EN 12449 Rury okrągłe bez szwu do ogólnych zastosowań

Kluczowe wymagania:

  • Czystość miedzi: Cu-DHP (min. 99.9% Cu + 0.015-0.040% P)
  • Stan materiału: R220 (miękki), R250 (półtwardy), R290 (twardy)
  • Wymiary: seria metryczna (6-267 mm) lub calowa
  • Grubość ścianki: wg tablicy w normie (np. 15×1.0, 22×1.0)

Lutowanie

  • Miękkie: Sn-Cu (do 110°C)
  • Twarde: Cu-P, Cu-Ag (do 150°C)
  • Topnik wg PN-EN ISO 9454-1
  • Lut wg PN-EN ISO 17672

Stal (czarna i ocynkowana)

Norma Zakres
PN-EN 10255 Rury stalowe ze szwem do instalacji wodnych i gazowych
PN-EN 10216-1 Rury stalowe bez szwu do ciśnienia
PN-EN 10217-1 Rury stalowe ze szwem do ciśnienia
PN-EN 10240 Rury stalowe z powłoką cynkową

Kluczowe wymagania:

  • Gatunek stali: P235TR1, P235TR2, P265TR1
  • Serie: L (lekka), M (średnia), H (ciężka)
  • Wymiary: DN (cale) lub mm
  • Cynkowanie: min. 55 μm (wewnątrz i zewnątrz)

Połączenia

  • Gwintowane (DIN 2999)
  • Spawane (EN ISO 5817)
  • Kołnierzowe (EN 1092-1)
  • Zaciskowe (specyficzne)

Normy dla izolacji termicznej

Izolacje elastomerowe (kauczuk)

PN-EN 14304 Wyroby z elastycznej pianki (FEF)
PN-EN 14313 Wyroby z pianki polietylenowej (PEF)
DIN 4726 Bariera antydyfuzyjna dla CO

Izolacje z wełny mineralnej

PN-EN 14303 Wyroby z wełny mineralnej (MW)
PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych
PN-EN 12667 Określanie oporu cieplnego

Klasy zastosowania wg PN-EN ISO 10508

Klasa Zastosowanie TD (projektowa) Tmax Tmal (awaryjna)
1 Ciepła woda użytkowa (60°C) 60°C 80°C 95°C
2 Ciepła woda użytkowa (70°C) 70°C 80°C 95°C
4 Ogrzewanie podłogowe, niskotemperaturowe 40°C 60°C 70°C
5 Grzejniki wysokotemperaturowe 80°C 90°C 100°C
TD - temperatura projektowa (ciągła), Tmax - maksymalna krótkotrwała, Tmal - awaryjna (1h).

Certyfikacja i atesty

🇪🇺

Deklaracja CE

Obowiązkowa dla wyrobów budowlanych (CPR 305/2011)

🇵🇱

Atest PZH

Świadectwo higieniczne dla kontaktu z wodą pitną

🇩🇪

DVGW

Niemiecki certyfikat dla instalacji gazowych i wodnych

🔬

ITB / IBDiM

Polskie aprobaty techniczne i rekomendacje

Sprawdź tabele wymiarów rur

Znajdź średnice, grubości ścianek i wymiary dla każdego materiału.

Przejdź do średnic rur