Szybka odpowiedź
Litery a, b, c oznaczają metodę produkcji (sieciowania), nie jakość. Dla większości zastosowań instalacyjnych różnice są minimalne. PEX-a ma przewagę w systemach nasuwnych (pamięć termiczna). PEX-b jest najpopularniejszy i najtańszy. PEX-c jest rzadko spotykany w Polsce.
Co oznaczają litery a, b, c?
Litery nie oznaczają klas jakości (a = najlepszy), ale metodę sieciowania polietylenu podczas produkcji:
PEX-a (Engel)
Metoda:
Sieciowanie nadtlenkowe w wysokiej temperaturze, podczas wytłaczania.
Charakterystyka:
- Najwyższy stopień sieciowania (~85%)
- Równomierne sieciowanie w całym przekroju
- Pamięć termiczna - wraca do kształtu po podgrzaniu
- Najbardziej elastyczny
PEX-b (Silane)
Metoda:
Sieciowanie silanowe z wilgocią, po wytłoczeniu rury.
Charakterystyka:
- Stopień sieciowania ~65-70%
- Sieciowanie od zewnątrz do środka
- Brak pamięci termicznej
- Najtańszy w produkcji
PEX-c (Radiation)
Metoda:
Sieciowanie promieniowaniem (wiązką elektronów), po wytłoczeniu.
Charakterystyka:
- Stopień sieciowania ~70-80%
- Sieciowanie od zewnątrz do środka
- Brak pamięci termicznej
- Rzadko spotykany w Polsce
Porównanie parametrów
| Parametr | PEX-a | PEX-b | PEX-c |
|---|---|---|---|
| Stopień sieciowania | ~85% | ~65-70% | ~70-80% |
| Pamięć termiczna | TAK | NIE | NIE |
| Elastyczność | Najwyższa | Dobra | Dobra |
| Odporność na pęknięcia | Najwyższa | Dobra | Dobra |
| Cena | Najwyższa | Najniższa | Średnia |
| Dostępność w PL | Dobra | Najlepsza | Niska |
| Systemy montażu | Nasuwne, zaciskowe | Zaciskowe, zaprasowywane | Zaciskowe |
Pamięć termiczna PEX-a - co to znaczy?
Jak to działa:
- Rura PEX-a zostaje załamana lub zgnieciona
- Podgrzewasz uszkodzone miejsce (opalarką lub gorącą wodą)
- Rura wraca do pierwotnego kształtu
- Właściwości wytrzymałościowe zostają zachowane
Praktyczne zastosowanie:
- Systemy nasuwne (Uponor, Rehau) - rura "kurczy się" na złączce po ekspansji
- Naprawa załamań - można uratować uszkodzoną rurę
- Montaż w niskich temperaturach - mniejsze ryzyko pęknięć
PEX-b i PEX-c nie mają tej właściwości - załamanie jest trwałe i wymaga wycięcia uszkodzonego fragmentu.
Czy typ PEX ma znaczenie w praktyce?
Kiedy typ MA znaczenie
- Systemy nasuwne - wymagają PEX-a (pamięć termiczna konieczna)
- Praca w niskich temperaturach - PEX-a bardziej elastyczny zimą
- Naprawy załamań - tylko PEX-a da się "naprawić" termicznie
- Bardzo ciasne zakręty - PEX-a lepiej znosi deformacje
Kiedy typ NIE ma znaczenia
- Ogrzewanie podłogowe - rury w wylewce, bez ostrych zakrętów
- Systemy zaciskowe/zaprasowywane - oba typy działają identycznie
- Trwałość długoterminowa - obie wersje 50+ lat
- Parametry robocze - identyczne ciśnienie i temperatura
Popularne systemy a typ PEX
| Producent / System | Typ PEX | Metoda połączeń | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Uponor Q&E | PEX-a | Nasuwna (ekspander) | Wymaga PEX-a (pamięć termiczna) |
| REHAU RAUTITAN | PEX-a | Nasuwna (ekspander) | Wymaga PEX-a |
| KAN-therm | PEX-b / PEX-a | Press, Push | Zależnie od serii |
| Viega PEX | PEX-b | Zaprasowywana (Megapress) | PEX-b wystarczający |
| Wavin Tigris | PEX-b | Zaciskowa | PEX-b wystarczający |
| Rury "no name" | PEX-b | Zaciskowa | Najtańsza opcja |
Obalamy mity
FAŁSZ. Litery oznaczają metodę produkcji, nie ranking jakości. Nazwa pochodzi od nazw metod: a = Engel (nadtlenkowe), b = Silane (silanowe), c = Radiation (radiacyjne). Wszystkie typy spełniają te same normy (PN-EN ISO 15875).
FAŁSZ. Wyższy stopień sieciowania nie oznacza automatycznie lepszej rury. 65-70% sieciowania PEX-b w pełni wystarcza do spełnienia norm wytrzymałościowych. Różnica ma znaczenie tylko w specyficznych zastosowaniach (systemy nasuwne).
CZĘŚCIOWA PRAWDA. PEX-a jest droższy, bo proces produkcji (metoda Engel) jest bardziej kosztowny i energochłonny. Wyższa cena wynika z kosztów produkcji, nie z "lepszości" materiału. Dla większości zastosowań dopłata jest niepotrzebna.
PRAWDA. Systemy nasuwne (Uponor Q&E, REHAU RAUTITAN) wymagają pamięci termicznej rury, która jest cechą wyłącznie PEX-a. Rura po ekspansji "kurczy się" na złączce dzięki tej właściwości.
Podsumowanie
Wybierz PEX-a gdy:
- Używasz systemów nasuwnych (Uponor, Rehau)
- Pracujesz w niskich temperaturach
- Chcesz mieć możliwość naprawy załamań
Wybierz PEX-b gdy:
- Używasz systemów zaciskowych/zaprasowywanych
- Ogrzewanie podłogowe
- Zależy ci na niższej cenie
PEX-c:
- Rzadko dostępny w Polsce
- Popularny głównie w USA
- Parametry zbliżone do PEX-b
W 90% przypadków wybór typu PEX jest podyktowany systemem producenta, nie osobistymi preferencjami. Kupując system jednego producenta (rury + złączki), otrzymujesz odpowiedni typ PEX.
Zobacz też
Izolacja do każdego typu PEX
Niezależnie od typu PEX - precyzyjne cięcie izolacji to podstawa.